Noorderlicht fotograferen vanuit je hotelkamer: is dat echt mogelijk?

Noorderlicht fotograferen vanuit je hotelkamer, is dat echt mogelijk? Het idee is natuurlijk leuk: opgekruld onder een deken liggen, uit het raam kijken en zodra de hemel groen kleurt gewoon je camera of smartphone pakken. Maar kun je het noorderlicht vastleggen zonder eerst midden in een koude, donkere nacht op pad te gaan?

Het antwoord is genuanceerder dan puur ja of nee. Of je vanuit je hotelkamer het noorderlicht kunt zien en fotograferen, hangt vooral af van de ligging van het hotel, de hoeveelheid lichtvervuiling, het uitzicht richting het noorden en of het buiten donker genoeg is.

Met een beetje geluk, de juiste instellingen en een goede locatie kun je verrassend mooie foto’s maken. Toch blijft er een belangrijk verschil tussen fotograferen door een hotelraam en daadwerkelijk naar buiten gaan.

Waarom de meeste hotelkamers niet ideaal zijn

Het grootste probleem bij het fotograferen van het noorderlicht vanuit een hotelkamer is meestal niet je camera, maar het omgevingslicht.

Vanuit een kamer midden in een stad kijk je vaak tegen straatverlichting, andere gebouwen, verkeer en verlichte gevels aan. Daardoor is het buiten niet donker genoeg om zwak poollicht goed te zien. Wat je met je blote oog misschien nog nét als een grijze of groene waas ziet, kan volledig verdwijnen in de gloed van de stad.

Daarnaast levert fotograferen door glas extra problemen op. Het raam kan licht van je kamer reflecteren, kleuren veranderen en ervoor zorgen dat sterren en het noorderlicht minder scherp worden weergegeven. Hierdoor krijg je sneller reflecties of onscherpe foto's, zeker wanneer je met een lange sluitertijd werkt.

Wil je toch door het raam fotograferen? Doe dan alle verlichting in de kamer uit en houd de lens zo dicht mogelijk tegen het glas. Maar voor de beste foto's is het vrijwel altijd beter om naar buiten te gaan.

De ligging van je hotel maakt het verschil

Waar je verblijft, is daarom veel belangrijker dan veel mensen denken.

Een hotelkamer op een berghelling met vrij uitzicht over water en weinig verlichting rondom is een compleet andere situatie dan een hotelkamer in een druk stadscentrum. Dat geldt zowel in Noord-Noorwegen als in bijvoorbeeld Fins Lapland, Zweeds Lapland, IJsland en andere bestemmingen rond de poolcirkel.

Wood Hotel Bodø ligt op Rønvikfjellet, boven de stad Bodø, met een weids uitzicht over de Vestfjord en de bergen van Børvasstindene. Door die hogere ligging zit er minder direct stadslicht tussen jou en de horizon. Bovendien kijk je over een groot, open landschap in plaats van tegen gebouwen aan.

Dat vergroot de kans dat je het noorderlicht vanuit het hotel kunt zien. Voor een echt mooie foto is het balkon of een donkere plek direct buiten het hotel echter meestal beter dan fotograferen achter het raam.

Ook je compositie wordt buiten interessanter. Denk bijvoorbeeld aan bergen, bomen of een ander onderwerp op de voorgrond, met het noorderlicht en de sterren erboven. Juist die combinatie maakt noorderlichtfotografie vaak zoveel mooier dan alleen een groene hemel.

Noorderlicht fotograferen: welke camera instellingen heb je nodig?

Wanneer je het noorderlicht gaat fotograferen, draait vrijwel alles om voldoende licht op de sensor krijgen zonder dat de foto bewogen of te licht wordt.

Een professionele camera is fijn, maar je hebt zeker niet altijd een professionele camera nodig. Een goede systeemcamera of spiegelreflexcamera geeft je wel meer controle over de camera instellingen, bijvoorbeeld over sluitertijd, ISO, diafragma, focus en belichting.

Begin bijvoorbeeld met een sluitertijd tussen ongeveer 5 en 15 seconden. Beweegt het poollicht snel door de hemel en is het behoorlijk fel? Kies dan een kortere belichtingstijd. Bij zwakker en rustiger noorderlicht kan een lange belichting juist helpen om meer kleur zichtbaar te maken.

Voor de ISO kun je rond ISO 400 tot 800 beginnen en daarna aanpassen. Is de opname te donker, dan kun je de ISO verhogen. Houd er rekening mee dat een hoge ISO meer ruis kan veroorzaken.

Zet het diafragma van je lens zo ver mogelijk open. Bij veel geschikte lenzen kom je uit op ongeveer f/2.8. Hoe lager het f-getal, hoe meer licht de sensor bereikt.

Gebruik bij voorkeur een groothoeklens, omdat je daarmee veel van de hemel én het landschap in één beeld kunt vastleggen.

Scherpstellen in het donker

Scherpstellen is tijdens noorderlichtfotografie soms lastiger dan verwacht. Autofocus werkt uitstekend bij daglicht, maar kan in het donker moeite hebben om een onderwerp te vinden.

Schakel daarom over op handmatige focus. Zoek een heldere ster, zoom eventueel digitaal in op het lcd scherm van je camera en draai aan de scherpstelring totdat de ster zo klein en scherp mogelijk wordt weergegeven.

Je kunt de lens ongeveer op oneindig stellen, maar ga er niet automatisch vanuit dat helemaal tot het oneindigheidssymbool draaien altijd perfect scherp is. Controleer na je eerste opname daarom altijd even op het lcd scherm of de sterren daadwerkelijk scherp zijn.

Bekijk eventueel ook het histogram om te controleren of de belichting niet extreem donker of juist overbelicht is.

Een statief is bijna onmisbaar

Een stevig statief is een van de belangrijkste hulpmiddelen wanneer je het noorderlicht wilt fotograferen. Je werkt immers vaak met een lange sluitertijd. Zelfs een kleine beweging kan dan voor bewegingsonscherpte zorgen.

Gebruik je een camera op statief, dan kun je de beeldstabilisatie van sommige lenzen of camera's beter uitschakelen. Bij bepaalde systemen kan beeldstabilisatie op een volledig stilstaande camera juist kleine correcties proberen te maken die niet nodig zijn.

Raak de camera tijdens de opname bovendien zo min mogelijk aan. Gebruik de zelfontspanner of een afstandsbediening. Zo voorkom je trillingen op het moment dat je de foto maakt.

En vergeet je accu's niet. Tijdens koude nachten raken batterijen aanzienlijk sneller leeg. Begin daarom altijd met een volle accu en neem minimaal één extra accu mee. Bewaar die extra accu bij voorkeur dicht bij je lichaam zodat hij warm blijft.

Kun je het noorderlicht fotograferen met een smartphone?

Ja. Moderne smartphones kunnen het noorderlicht fotograferen vaak verrassend goed, zeker wanneer het poollicht helder is.

Gebruik de nachtmodus van je smartphone of kies, als je telefoon dat ondersteunt, voor de pro-modus. Daarmee kun je zelf de ISO en belichtingstijd aanpassen.

Ook met een telefoon geldt: zet hem op een statief of plaats hem stevig tegen iets aan. Een opname van meerdere seconden uit de hand levert bijna altijd bewegingsonscherpte op.

Bij sommige telefoons kan de nachtmodus op een statief automatisch een langere belichting gebruiken. Een opname van 10, 20 of zelfs 30 seconden kan daardoor veel meer kleur laten zien dan je met je eigen ogen waarneemt.

Schakel de flitser uit. Die heeft geen enkele invloed op het licht honderden kilometers boven je hoofd en verlicht alleen de voorgrond.

Je camera ziet soms meer dan jij

Dat is misschien wel een van de interessantste dingen aan noorderlichtfotografie. Het blote oog en een camerasensor kijken niet op dezelfde manier.

Tijdens zwak noorderlicht kan het gebeuren dat je met je ogen vooral een grijze of heel lichtgroene band ziet. Maak je vervolgens een foto met een lange sluitertijd, dan verschijnt er ineens duidelijk groen of zelfs paars op het scherm.

Dat betekent niet dat de foto nep is. De sensor verzamelt gedurende meerdere seconden licht, terwijl onze ogen continu waarnemen. Daardoor kan een camera kleuren zichtbaar maken die je zelf nauwelijks ziet.

Wil je snel testen of het noorderlicht daadwerkelijk aanwezig is? Maak dan één foto met een relatief lange sluitertijd. Zie je op je lcd scherm meer kleur en structuur dan met het blote oog, dan is er waarschijnlijk inderdaad aurora actief.

Wat is de beste sluitertijd voor het noorderlicht?

Er bestaat geen perfecte sluitertijd die tijdens iedere avond werkt. De juiste instelling hangt af van de sterkte en snelheid van het noorderlicht.

Een zwakke, langzaam bewegende boog kun je bijvoorbeeld langer belichten. Een snel dansend gordijn van fel poollicht vraagt juist om een kortere sluitertijd. Gebruik je twintig of dertig seconden terwijl het noorderlicht snel beweegt, dan verdwijnen de fijne structuren en krijg je eerder één zachte groene vlek.

Experimenteer daarom. Begin bijvoorbeeld rond vijf seconden en kijk naar het resultaat. Is de foto te donker? Probeer een iets langere belichting of hogere ISO. Verdwijnen de structuren? Kies een kortere sluitertijd.

Juist dat uitproberen vind ik leuk aan noorderlichtfotografie: geen twee avonden zijn hetzelfde en de perfecte instellingen veranderen voortdurend.

Denk ook aan je compositie

Wanneer mensen voor het eerst het noorderlicht fotograferen, richten ze de camera vaak alleen omhoog. Begrijpelijk, maar je foto's worden meestal interessanter wanneer je ook iets van het landschap laat zien.

Een berg, boom, hotel, cabin of persoon op de voorgrond geeft schaal aan de foto. Ook reflecties in water of sneeuw kunnen een opname veel sterker maken.

Controleer daarnaast vooraf waar het noorden ligt en kijk na zonsondergang welke plekken rondom je hotel het donkerst zijn. Het noorderlicht kan uiteindelijk overal aan de hemel verschijnen, maar wanneer de activiteit zwakker is zie je het vaak eerst in noordelijke richting.

Wil je verder gaan met fotografie, dan kun je ook experimenteren met een timelapse. Daarbij laat je de camera gedurende langere tijd automatisch foto's maken. Als je die beelden achter elkaar zet, zie je hoe het poollicht door de hemel beweegt.

Noorderlicht en zuiderlicht: hetzelfde verschijnsel

Het verschijnsel dat wij in het noorden het noorderlicht noemen, is een vorm van poollicht. Rond de noordelijke pool spreekt men van aurora borealis. Op het zuidelijk halfrond bestaat een vergelijkbaar verschijnsel: het zuiderlicht, oftewel aurora australis.

Voor een reis naar Scandinavië heb je uiteraard met het noorderlicht te maken. Vooral boven en rond de poolcirkel liggen veel plekken waar je tijdens donkere, heldere nachten kans hebt om het te zien.

Dat betekent overigens niet dat iedere nacht automatisch succesvol is. Bewolking, lichtvervuiling en zonneactiviteit spelen allemaal een rol. Wellicht heb je de eerste avond meteen geluk, terwijl je een andere avond uren naar een donkere hemel kijkt zonder iets te zien.

De simpele test vanuit je hotelkamer

Wil je weten of noorderlicht fotograferen vanuit je hotelkamer die avond haalbaar is? Maak dan eerst één testfoto.

Doe alle lampen in je kamer uit, plaats je camera of smartphone zo stabiel mogelijk en maak een opname met een langere belichtingstijd. Zie je op de foto meer kleur en structuur dan met je eigen ogen? Dan is de kans groot dat er poollicht zichtbaar is.

Zie je vooral de reflectie van het hotel, straatverlichting of een oranje gloed aan de hemel? Dan is er waarschijnlijk te veel omgevingslicht. Loop in dat geval een paar minuten naar buiten en zoek een donkerdere plek. Inderdaad, soms maakt honderd meter afstand van een verlichte gevel al een enorm verschil.

Heb je een professionele camera nodig?

Nee. Een professionele camera is niet nodig om het noorderlicht vast te leggen. Een recente smartphone kan bij sterk noorderlicht al prachtige resultaten geven.

Wil je echt controle over de foto en bijvoorbeeld sterren, landschappen en fijnere structuren in het poollicht goed fotograferen, dan heb je met een systeemcamera of spiegelreflexcamera en lichtsterke lens wel meer mogelijkheden.

Uiteindelijk is de beste camera vooral de camera die je bij je hebt én waarvan je weet hoe je hem moet gebruiken. Goede camera instellingen en een donkere locatie zijn belangrijker dan alleen dure apparatuur.

Dus: kan het vanuit je hotelkamer?

Ja, noorderlicht fotograferen vanuit je hotelkamer is echt mogelijk, maar alleen onder de juiste omstandigheden.

Staat je hotel op een donkere locatie met een vrij uitzicht richting de hemel en weinig lichtvervuiling, dan kun je vanuit je kamer of balkon geluk hebben. Vanuit een verlichte binnenstad is de kans veel kleiner.

En hoewel het natuurlijk leuk klinkt om vanuit een warme hotelkamer foto's te maken, blijft buiten fotograferen meestal de beste keuze. Je hebt minder last van reflecties, meer vrijheid voor je compositie en kunt zelf op zoek naar een donkere plek met een mooie voorgrond.

Vanuit Wood Hotel Bodø hoef je daarvoor gelukkig niet ver. Door de ligging op Rønvikfjellet heb je direct toegang tot een open landschap met uitzicht over de Vestfjord. Zie je het noorderlicht vanuit je raam verschijnen? Pak dan je statief, camera, volle accu en eventueel een extra accu, stap naar buiten en probeer het zelf vast te leggen.

Want hoe mooi het noorderlicht ook op een foto is: het met je eigen ogen zien blijft uiteindelijk het bijzonderst.

Bekijk het Wood Hotel Bodø-arrangement van Go To Sápmi voor een verblijf op de berghelling, met vrij zicht over de Vestfjord.

Veelgestelde vragen over noorderlicht fotograferen

Vanaf welke KP-waarde kun je het noorderlicht zien?

Het noorderlicht kan bij een KP-waarde van 2 al zichtbaar zijn, vooral wanneer je je op een noordelijke locatie bevindt en de hemel donker en helder is. De KP-schaal loopt van 0 tot 9 en geeft een indicatie van de geomagnetische activiteit. Hoe hoger de waarde, hoe verder naar het zuiden het noorderlicht doorgaans zichtbaar kan worden.

Een KP-waarde van 7 of hoger wijst op een sterke geomagnetische storm. Dat kan spectaculair poollicht opleveren, maar een hoge KP-waarde is zeker niet noodzakelijk om het noorderlicht te zien of te fotograferen.

Hoe ver moet je van straatverlichting staan om het noorderlicht goed te fotograferen?

Hoe minder omgevingslicht, hoe beter. Zelfs een afstand van ongeveer 20 meter tot een felle lichtbron kan al verschil maken in de intensiteit en het contrast van je foto. Loop daarom bij voorkeur weg van straatlantaarns, verlichte gevels en parkeerplaatsen.

Kun je niet verder weg van een lichtbron? Dan kan een donkere doek helpen om storend licht rond de camera en lens af te schermen. Fotografeer je vanuit een hotelkamer, dan helpt het ook om alle verlichting in de kamer uit te schakelen.

Welke ISO moet je gebruiken voor noorderlichtfotografie?

Er bestaat niet één vaste ISO-waarde die voor iedere camera en iedere situatie werkt. Voor noorderlichtfotografie wordt vaak gewerkt met een ISO tussen ongeveer 800 en 3200, vooral wanneer het poollicht zwak is.

Bij camera’s die snel veel ruis produceren, of wanneer het noorderlicht erg fel is, kan een lagere ISO tussen ongeveer 200 en 1600 juist betere resultaten geven. Begin bijvoorbeeld rond ISO 800 en pas de waarde daarna aan op basis van je foto, de helderheid van het noorderlicht en de prestaties van je camera.

Moet je autofocus of handmatige scherpstelling gebruiken?

In het donker geeft handmatige scherpstelling meestal betere resultaten dan autofocus. Autofocus heeft weinig contrast om op scherp te stellen en kan daardoor blijven zoeken of verkeerd scherpstellen.

Zet je lens daarom op handmatige focus en stel scherp op een heldere ster of een ander ver verwijderd lichtpunt. Controleer daarna op het lcd-scherm of de sterren daadwerkelijk scherp zijn voordat je verder fotografeert.

Hoe vergroot je de kans op een scherpe noorderlichtfoto?

Maak liever meerdere korte opnames dan één extreem lange opname. Het noorderlicht kan snel bewegen, waardoor een te lange sluitertijd de structuren in het poollicht kan vervagen.

Door meerdere foto’s achter elkaar te maken, vergroot je bovendien de kans dat er één opname tussen zit waarop zowel het noorderlicht als de sterren mooi scherp zijn. Gebruik daarbij een statief en probeer de camera tijdens de belichting niet aan te raken.

Helpt een donkere doek bij het fotograferen van het noorderlicht?

Ja, vooral wanneer er lichtbronnen achter of naast je staan. Een donkere doek kan worden gebruikt om lichtinval rond de camera te blokkeren en reflecties te verminderen.

Dit is bijvoorbeeld handig wanneer je vanaf een balkon, bij een hotel of vlak bij een gebouw fotografeert. Zorg er uiteraard voor dat de doek niet voor de lens komt en de camera niet beweegt tijdens de opname.

Is een hoge KP-waarde noodzakelijk voor mooie noorderlichtfoto's?

Nee. Een veelgemaakte fout is om alleen op de KP-index te letten. Ook bij een KP van 2 kan het noorderlicht op noordelijke bestemmingen goed zichtbaar zijn.

Bewolking, lichtvervuiling, je locatie en de actuele activiteit boven jouw gebied zijn minstens zo belangrijk. Een heldere, donkere nacht met KP 2 kan daarom betere foto's opleveren dan een KP 7 wanneer de hemel volledig bewolkt is.